Szybki brązowy lis skacze nad leniwym psem… To zdanie, zapisane w języku angielskim, ma pewną specyficzną cechę. Otóż zostały w nim wykorzystane wszystkie litery alfabetu łacińskiego – od A do Z, łącznie z Q, V, X. To jeden z wielu przykładów tak zwanych pangramów.
Pangram to zdanie zawierające wszystkie litery danego języka. Jak żartował sobie Stanisław Barańczak, napisanie takiej frazy to doskonały sposób na przetestowanie maszyny do pisania lub klawiatury komputera. Szczególnie dopracowane pangramy każdą literę wykorzystują tylko raz – takie zdania nazywane są alfabetonami. W języku angielskim pangramów jest sporo, na przykład zdanie takie jak „The five boxing wizards jump quickly” (pięciu boksujących czarodziejów szybko skacze).
W języku polskim sprawa nieco się komplikuje, a to za sprawą liter charakterystycznych dla polszczyzny: Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ó, Ś, Ź, Ż, których wykorzystanie nastręcza już dużo więcej trudności (oczywiście kiedy założymy sobie, że tworzymy alfabetony, czyli że każdą literę możemy wykorzystać tylko raz). Dwa przykłady takich zdań przedstawiliśmy na naszych graficzkach. Zdanie z jeżem (autor nieznany) zacytował Julian Tuwim w zbiorze „Pegaz dęba”, natomiast autorem drugiej frazy jest Jan Pawlikowski i została ona opublikowana w 1936 r. Wiele alfabetonów zaproponował także Stanisław Barańczak. W jednym z kolejnych wpisów przedstawimy inne propozycje takich zdań.
Na zakończenie dwie ciekawostki. Angielskie zdanie o lisie skaczącym nad psem było używane przez amerykański koncern Western Union do testowania pierwszych dalekopisów. Obecnie pangramy stosuje się w niektórych programach komputerowych do testowania wyglądu czcionek. Dziękujemy za uwagę! 