Palindromy to słowa, wyrażenia, a nawet całe zdania, które czyta się tak samo wprost jak i wspak. W każdym języku mają swój niepowtarzalny charakter, zależny od brzmienia i struktury gramatycznej. Rozpoczynając cykl poświęcony palindromom z różnych zakątków świata, w pierwszej kolejności zaglądamy do Finlandii – kraju, którego język zaskakuje niezwykłą melodyjnością i… idealnym wręcz potencjałem do tworzenia palindromów.
Słówkiem pochodzącym z tego języka jest SAIPPUAKAUPPIAS – rzeczownik o znaczeniu „sprzedawca mydła”. Oczywiście, jest to także efektowny 15-literowy palindrom. Ponoć da się go jeszcze sztucznie rozwinąć do formy SAIPPUAKIVIAKPPIAS, co można przetłumaczyć jako „sprzedawca sody kaustycznej” czy czegoś podobnego. Nie wnikamy.
A teraz coś z języka czeskiego. Czesi w Polsce postrzegani są często dość stereotypowo, nic zatem dziwnego, że na naszą wirtualną tablicę wykładową wjechały dwa czeskie palindromy o tematyce kulinarnej.
Pierwszy z nich można przetłumaczyć jako „jeleniowi nie lej piwa”, a drugi – „sól mięso łososia” (tak na marginesie zauważmy, że wyrazy „jeleń” i „piwo” są w języku angielskim metagramami: „deer” i „beer”). A jeśli już o czeskich gospodach mowa, dołóżmy frazę „šenkýřko! – křikneš” (szynkarko! – zawołasz), a także sugestie „nedej mu rum jeden” (nie nalewaj mu już żadnego rumu) oraz „jedu kýbl býku dej” (daj wiadro bykowi). Słysząc takie rady, nie dziwi, że „Ida lhala hlady” (Ida leżała głodna).
Co ciekawe, nasz sztandarowy nadwiślański palindrom ma także swój czeski odpowiednik: kobyla ma maly bok. Wynotowaliśmy także pytanie „a babi, že je ježibaba?” (a babcia, czy ona jest wiedźmą?), a także eleganckie zdanie: „Celkem jednu sovu sám pan Knap má, suvo sundejme klec” (Pan Knap ma w sumie jedną sowę, usuńmy klatkę).
Wykład z języka czeskiego kończymy pięknym spostrzeżeniem geograficznym „Jáva horko má, mokro Havaj” (na Jawie gorąco, na Hawajach mokro), które zdaje się potwierdzać fakt, że Czechom brakuje dostępu do morza.
Na koniec piękny starogrecki palindrom, który można przetłumaczyć następująco: „zmyj swoje grzechy, nie tylko twarz”.
Fraza ta jest palindromem w języku greckim – w alfabecie romańskim występuje nieścisłość PS – SP, tymczasem w grece jest to jedna litera psi (zob. zdjęcie). Uważany za jeden najstarszych w ogóle znanych palindromów. Pochodzi z Bizancjum, jest przypisywany św. Grzegorzowi (biskup Konstantynopola, IV w.) i ze względu na treść był umieszczany m.in. na chrzcielnicach. Do dziś można go spotkać np. w kościołach w Grecji (Saloniki, Kreta), Wielkiej Brytanii, Stambule, Paryżu, na Barbadosie. (fot. Wikipedia)